Jak zanieczyszczenie powietrza wpływa na nasz organizm i kondycję naszej skóry?

Do końca XVIII wieku na świecie żyło około 1 miliarda ludzi. Brak dostępu do bieżącej wody, szybkość rozprzestrzeniania się chorób i niewystarczająca wiedza medyczna wpływały na jakość i długość życia.
Obecnie szacuje się, że jest nas ponad 7,5 miliarda!!!!!

Oczywiście należy doceniać wpływ nauki i postępu na komfort dzisiejszego życia, jednak nie można już chyba w żaden sposób pominąć faktu, że taka liczebność oddziałuje na środowisko.
Wszyscy musimy jeść, mieć dach nad głową, ubrać się. Tempo życia przyczynia się do niesamowitego rozwoju transportu. Podróżując, ogrzewając domy, produkując i kupując dobra materialne korzystamy w pełni ze zdobyczy współczesnej cywilizacji.

Niestety są też minusy. Jednym z nich jest zanieczyszczenie powietrza, które rośnie w zastraszającym tempie.

Krótko mówiąc SMOG.

 

Kto jest narażony na negatywne oddziaływanie smogu i jakie mogą być tego skutki?

Co roku Polsce z powodu zanieczyszczenia powietrza przedwcześnie umiera około 40 tys. ludzi. A w całej Europie nawet 400 tys. osób. Liczba ta stanowi około 12% wszystkich zgonów.

A jak duży wpływ ma zanieczyszczeniepowietrza na inne choroby, które nie są bezpośrednią przyczyną śmierci?

Ze względu na czas trwania badań i trudność w wyodrębnieniu konkretnych przyczyn, możemy opierać się tylko na danych szacunkowych. Można jednak założyć, że jest ich dużo więcej.

Dla naszego organizmu najbardziej szkodliwy jest tzw. PYŁ ZAWIESZONY. Występuje on głównie w dużych miastach, jednak mieszkańcy mniejszych miejscowości oraz wiejskich terenów również nie mogą się czuć bezpieczni.

Na jakość powietrza wpływa (szczególnie w okresie grzewczym) przede wszystkim jakość opału używanego w naszych domach. Niestety świadomość ekologiczna w Polsce nie jest na najwyższym poziomie i palenie wszystkimi rodzajami śmieci to powszechne zjawisko.

W 2019 roku na przykładzie miast w Wielkiej Brytanii wyliczono, że w dniach o wyższym stężeniu smogu, jest o kilkaset (!!!) więcej zawałów serca, udarów mózgu oraz ataków astmy.

 

Związkami obecnymi w smogu i mającymi negatywny wpływ na nasz organizm są przede wszystkim:

  • cząstki stałe o średnicy  ≥ 10 mikrometrów PM10
  • cząstki stałe o średnicy  ≥ 2,5 mikrometrów PM2,5
  • najdrobniejsze cząstki (Nox)
  • tlenki azotu (NO2)
  • dwutlenek azotu (CO2)
  • tlenek węgla (CO)
  • dwutlenek siarki (SO2)
  • węgiel czarny (BC)
  • węgiel elementarny (EC)
  • węglowodory (HC)
  • lotne związki organiczne (LZO)

 

mapa za strony:
www.airly.eu/pl/

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na wolne rodniki?

Istnieje wiele mechanizmów biologicznych, które przyczyniają się do niekorzystnego wpływu zanieczyszczenia powietrza na organizm.

Jednym z nich jest STRES OKSYDACYJNY, czyli tworzenie się reaktywnych form tlenu (ROS) prowadzących do uszkodzenia komórek i narządów.

Niski poziom ROS (w bardzo dużym uproszczeniu – liczby wolnych rodników, czyli niestabilnych cząsteczek wpływających na uszkodzenie komórek) w organizmie ma wpływ na prawidłowe funkcjonowanie komórek poprzez precyzyjną regulację odpowiedzi komórkowej na ochronę przed atakującymi patogenami.
Niestety w zanieczyszczonym powietrzu istnieje szereg bodźców zewnętrznych, które będąc silnymi utleniaczami generują wzrost ROS i indukują stres oksydacyjny prowadzący do:

  • stanów zapalnych
  • starzenia i śmierci komórek
  • różnych schorzeń, m.in. chronicznych;

Powyższe dane miały wpływ na uznanie stresu oksydacyjnego za jeden z najważniejszych mechanizmów odpowiedzialnych za kondycję ludzkiego organizmu w aspekcie zanieczyszczenia powietrza.
Mimo że ludzkie ciało jest przystosowane do radzenia sobie z pewnym poziomem stresu oksydacyjnego, to w przypadku dużego stężenia cząstek stałych w powietrzu, nie jest w stanie samo sobie poradzić ze skutkami ich wdychania.
To właśnie cząstki stałe (PM) mogą prowadzić do wzrostu poziomu cytokin prozapalnych. Odpowiadają one za:

  • indukcję stanów zapalnych
  • gorączkę
  • inne procesy patologiczne w organizmie;

Smog dodatkowo wpływa na spadek enzymów odpowiadających za ochronę przed związkami generującymi wolne rodniki.
Tym samym nasz organizm staje się bardziej podatny na stres i liczne choroby.
W konsekwencji nasze ciało staje się bezbronne i przestaje sobie radzić z wolnymi rodnikami.

Wpływ smogu na szybsze starzenie się skóry.

Ludzka skóra również nie pozostaje obojętna na działanie powietrza w obszarach o wysokim zanieczyszczeniu.

Jak to wygląda?

Pył zawarty w powietrzu działając na skórę prowadzi do utraty, a nawet całkowitego wyczerpania naturalnie występujących na powierzchni skóry przeciwutleniaczy (takich jak cholesterol, skwalen, witamina E), ponieważ organizm musi je wykorzystywać do zwalczania stresu oksydacyjnego.
Przyspiesza się tempo wydzielania sebum (łoju skórnego) i kwasu mlekowego, co powoduje obniżenie podskórnego pH.
Następuje zaburzenie prawidłowych proporcji skwalen:lipidy, co w efekcie daje:

  • gorszą spójność warstwy rogowej naskórka odpowiadającej za jędrność skóry
  • wyższy wskaźnik rumienia
  • przesuszenie skóry;

Dalsze narażenie na pył prowadzi do powstawania przedwczesnych zmarszczek i powiększania się porów skóry, dzięki czemu związki występujące w powietrzu (PM, WWA) mają łatwiejszy dostęp do naszego organizmu i wytwarzane zostają chinony, które można uznać za pośrednika wolnych rodników.

Cząsteczki stałe obecne w smogu w dalszym ciągu zwiększają ilość wolnych rodników w skórze powodując wzrost aktywności mataloproteinaz, co z kolei prowadzi do:

  • zewnętrznego starzenia się skóry
  • pigmentacji skóry;

Jak chronić się przed negatywnymi skutkami zanieczyszcenia środowiska?

Podjęto się zbadania stresu oksydacyjnego jako mechanizmu negatywnych skutków zdrowotnych zanieczyszczonego środowiska.
W tym kontekście strategią zapobiegania procesom chorobowym jest wykorzystanie przeciwutleniaczy wykazujących zdolności łagodzenia stresu oksydacyjnego.
Dzieję się tak, ponieważ przeciwutleniacze (antyoksydanty) neutralizują wolne rodniki i hamują utlenianie.
Właśnie dlatego dieta bogata w antyoksydanty lub suplementacja przeciwutleniaczami może być stosowana jako strategia zapobiegania szkodliwemu wpływowi zanieczyszczenia powietrza.

Moc antocyjanów

Związek pomiędzy zanieczyszczeniem powietrza a indukcją antocyjanów w roślinach został odkryty już w latach 60. XX wieku.

J. Koukol oraz W. M. Dugger wykazali w swojej publikacji w czasopiśmie Plant physiology (1967r), że eksponowanie roślin na działanie smogu czy ozonu wpływa na wytwarzanie przez nie środków ochronnych, przede wszystkim związków z grupy antocyjanów.

Jest to naturalny mechanizm roślin, który chroni je przed szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych wynikających z zanieczyszczenia powietrza.

Mechanizm ten jest obecny również w owocach aronii, które mają zdolność wytwarzania antocyjanów (w szczególności pochodnych cyjanidyny) bardzo wysokim stężeniu.

Antocyjany (termin ten pochodzi z greki: antos – kwiat, cyjanos – niebieski) to jeden z najważniejszych prozdrowotnych i naturalnych pigmentów roślinnych, które należą do grupy flawonoidów i fitomolekuł (klasa polifenole).

Związki te występują w różnych owocach i warzywach w różnym stężeniu. Co ciekawe ich źródłem są nie tylko owoce i kwiaty, ale również łodygi, liście oraz korzenie niektórych z nich.

Antocyjany to przede wszystkim naturalne przeciwutleniacze o wysokiej reaktywności wobec ROS (a co za tym idzie wobec wolnych rodników). Wykazują one bowiem zdolność przenoszenia elektronów lub przekazywanie atomów wodoru z różnych grup hydroksylonowych na wolne rodniki tlenowe neutralizując je i zmniejszając ich negatywny wpływ na organizm.

Warto podkreślić, że ekstrakty wzbogacone w antocyjany (np. standaryzowane ekstrakty z owoców aronii czarnoowocowej) mogą zawierać również znaczną ilość innych polifenoli (flawonoidów i/lub kwasów fenolowych) oraz innych niepolifenolowych związków, które synergistycznie działają prewencyjnie i prozdrowotnie.

Dlatego tak istotna jest standaryzacja (czyli utrzymywanie wysokiej jakość ekstraktów niezależnie od indywidualnego zbioru owoców)celu uzyskania odpowiedniego efektu w walce ze stresem oksydacyjnym.

Aronia melanocarpa jest jednym z najbogatszych roślinnych źródeł substancji polifenolowych o najwyższej zdolności przeciwutleniającej.

Obok antyoksydantów również witaminy z grupy B (w szczególności witamina B12) wspomagają naprawę i utrzymanie błony komórkowej, co w przypadku skóry przekłada się na uzyskanie lepszego efektu jej ujędrnienia.

Warto do codziennej pielęgnacji skóry dołączyć regularne dostarczanie naszemu organizmowi produktów bogatych w polifenole.

Nie tylko nasza skóra odczuje ich działanie.

Całe nasze ciało będzie mogło korzystać z ich genialnych właściwości.

Literatura:

Koukol J, Dugger WM Jr. Anthocyanin formation as a response to ozone and smog treatment in Rumex crispus L. Plant Physiol. 1967;42(7):1023–1024. doi:10.1104/pp.42.7.1023

Naseri R, Farzaei F, Haratipour P, et al. Anthocyanins in the Management of Metabolic Syndrome: A Pharmacological and Biopharmaceutical Review. Front Pharmacol. 2018;9:1310. Published 2018 Dec 4. doi:10.3389/fphar.2018.01310

Barthelemy, J.; Sanchez, K.; Miller, M.R.; Khreis, H. New Opportunities to Mitigate the Burden of Disease Caused by Traffic Related Air Pollution: Antioxidant-Rich Diets and Supplements. Int. J. Environ. Res. Public Health 2020, 17, 630

Gomes, E.C.; Florida-James, G. Lung Inflammation, Oxidative Stress and Air Pollution. In Lung Inflammation; InTech: London, UK, 2014; p. 13.

Kelly, F.J. Oxidative Stress: Its Role in Air Pollution and Adverse Health Effects. Occup. Environ. Med. 200360, 612–616.

Lodovici, M.; Bigagli, E. Oxidative Stress and Air Pollution Exposure. J. Toxicol. 20112011.

Miller, M.R.; Shaw, C.A.; Langrish, J.P. From Particles to Patients: Oxidative Stress and the Cardiovascular Effects of Air Pollution. Future Cardiol. 2012, 8, 577–602.

Mistry, Niraj. (2017). Guidelines for Formulating Anti-Pollution Products. Cosmetics. 4. 57. 10.3390/cosmetics4040057.

Aronia – nowy superfood?

Aronia – nowy superfood?

„Krew ziemi” to nazwa nadana jednemu z najbardziej odżywczych owoców świata – aronii czarnoowocowej. Bogactwo jej składników zadziwia i kusi, choć smak wymaga niemałej odporności kubków smakowych. Mimo to warto się nią zajadać, bo to naturalny źródło wsparcia dla ludzkiego organizmu.

Pozostajac na tej stronie akceptujesz pliki cookies. więcej informacji

Używamy plików cookies aby zapewnić jak najlepszą obsługę strony. Jeśli pozostaniesz na tej stronie nie zmieniając ustawień w swojej przeglądarce albo klikniesz"akceptuj", zgadzasz się na ich stosowanie. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

Zgoda