Odporność pochodzi z jelit, czyli o działaniu probiotyków

Brak mroźnej zimy, częste zmiany temperatury, duża wilgotność sprzyjają sezonowym przeziębieniom, zachorowaniom na grypę i innym infekcjom wirusowym czy bakteryjnym górnego układu oddechowego.

Widzisz wokół siebie osoby zakatarzone i kaszlące, dlatego unikasz dużych skupisk ludzi, a w przedszkolu dziecka z niepokojem przyglądasz się wszystkim pociągającym nosem maluchom. Jednak czy wiesz, że odporność na choroby przede wszystkim jest powiązana z tym, co zjadasz i co dzieje się w Twoich jelitach?

Jak działa układ odpornościowy i co mają do tego jelita?

Układ odpornościowy jest złożony - musi być stale stymulowany przez antygeny, aby skutecznie rozpoznawać i neutralizować patogeny.

Układ odpornościowy składa się z:

  • barier ochronnych, które stanowią tarczę przed patogenami próbującymi zaatakować organizm (np. skóra, układ pokarmowy);
  • odporności naturalnej (wrodzonej) zapewniającej natychmiastową odpowiedź organizmu na obecność patogenów, które przeniknęły przez bariery ochronne;
  • odporności adaptacyjnej, która jest bardziej precyzyjna w rozpoznawaniu patogenów zwalczonych przez organizm wcześniej w wyniku przebytych chorób lub szczepień.

Bardzo istotnymi elementami ochrony naszego zdrowia są odpowiedzi humoralne i komórkowe. 

Humoralna reakcja immunologiczna powoduje wytworzenie się przeciwciał, natomiast jest odpowiedzialna za wytworzenie przez komórki toksyn, których zadaniem jest usunięcie lub zniszczenie niebezpiecznych dla organizmu patogenów.

Jednym z elementów wpływających na prawidłowe funkcjonowanie układu immunologicznego jest odpowiedni skład flory bakteryjnej w jelitach.

Natomiast zaburzenie flory bakteryjnej ma negatywny wpływ nie tylko na działanie układu odpornościowego, ale nawet na ogólne samopoczucie psychiczne.

Pamiętać należy, że przewód pokarmowy może mieć powierzchnię od 300 do 500 metrów kwadratowych, a to znacznie więcej niż ma powierzchnia Twojej skóry.

To w układzie pokarmowym rozkładają się resztki pokarmów i wytwarzają się toksyny, które stanowią pożywienie dla pasożytów, grzybów oraz zatruwają organizm.

U zdrowego człowieka takie toksyny szybko są wydalane na zewnątrz. Jeśli jednak organizm jest osłabiony, część z nich przedostaje się do krwi.

Ponadto zbędne produkty przemiany materii zalegają w jelicie grubym i są siedliskiem mikrobów oraz pasożytów, pojawiają się procesy gnilne, które jeszcze bardziej spowalniają metabolizm.

To właśnie dlatego zaburzenie równowagi flory bakteryjnej jelit może mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Co wpływa na osłabienie odporności?

We wzmacnianiu odporności istotną rolę odgrywa odpowiednio zbilansowana dieta, bogata w owoce i warzywa (błonnik) oraz uzupełniana niegazowana wodą lub wywarami ziołowymi, co wpływa na oczyszczanie organizmu z toksyn.

Niestety witaminy i mikroelementy, mające istotny udział w zwalczaniu wolnych rodników, które dostarczamy z dobrym pożywieniem, są niszczone m.in. przez kawę, alkohol i papierosy.

Dodatkowo dym tytoniowy oraz zanieczyszczone powietrze (smog) osłabiają błony śluzowe. Podobny efekt wywołują środki chemiczne, które są obecne na co dzień w naszym otoczeniu (np. ogólnodostępne środki czyszczące). Ich, często toksyczny skład, nie pozostaje bez konsekwencji dla skuteczności naszych barier ochronnych.

Odbudowywanie odporności to proces długotrwały, w którym pomagają probiotyki.

Probiotyki - nasi sprzymierzeńcy w ochronie przed chorobami.

Probiotyki są to „żywe mikroorganizmy, które mogą wykazywać korzyści zdrowotne u gospodarza, gdy są podawane w odpowiednio dobranych ilościach” (Reid Gregor i wsp. 2003).

Uważa się, że mechanizm działania probiotyków może wynikać z:

  • promowania wytwarzania bakteriocyn („naturalnych antybiotyków” hamujących wzrost niewielkiej ilości bakterii) i krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych,
  • obniżania pH jelit (co utrudnia rozwój patogennym bakteriom),
  • uzupełniania składników odżywczych m.in. w niezbędne witaminy,
  • kolonizowania korzystnych bakterii
  • konkurowania z bakteriami patogennymi o miejsca wiązania na komórkach nabłonkowych jelit, stymulowania funkcji bariery śluzówkowej (uszczelnianie jelit)
  • modulowania systemu odpornościowego (poprawienie odpowiedzi humoralnej i komórkowej m.in. przez działanie modulujące na cytokiny pro (tj. IL-6) i przeciwzapalne (tj. IL-10).

Dowody naukowe sugerują, że działanie immunomodulujące jest prawdopodobnie specyficzne dla danego szczepu.

Odpowiedni skład flory bakteryjnej w jelitach sprawia, że prawidłowo funkcjonuje system odpornościowy.

Co o probiotykach mówią najnowsze badania naukowe?

Jako probiotyki stosuje się wiele rodzajów bakterii i drożdży, w tym Lactobacillus, Bifidobacterium, Streptococcus, Leuconostoc, Pediococcus i Enterococcus.

Gatunki należące do rodzajów Lactobacillus i Bifidobacterium znajdują się jako część prawidłowej flory bakteryjnej przewodu pokarmowego.

A jako probiotyki są bezpieczne i szeroko stosowane w jogurtach i innych produktach mlecznych oraz suplementach diety.

Korzyści zdrowotne wynikające ze spożycia żywności zawierającej bakterie probiotyczne, takie jak Lactobacillus casei, Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium spp., zostały dobrze opisane w literaturze naukowej.

Obejmują one m.in.:

  • kontrolę zakażeń przewodu pokarmowego,
  • poprawę metabolizmu laktozy,
  • właściwości przeciwutleniające i antymutagenne, obniżające poziom cholesterolu, stymulujące układ odpornościowy i poprawiające jakość życia w chorobie związanej z nieswoistym zapaleniem jelit (Aurelia P., 2011).

Najnowsze publikacje naukowe oraz ich metaanaliza potwierdziły, że probiotyki należące do rodzajów Bifidobacterium, a także Lactobacillus, skutecznie zmniejszają m.in. czas trwania epizodów ostrej choroby układu oddechowego o prawie jeden dzień w porównaniu z placebo u zdrowych dzieci i dorosłych.

Dzieje się tak dlatego, że w układzie pokarmowym osoby dorosłej znajduje się 10-100 bilionów bakterii, przewyższając liczbę komórek ludzkich w organizmie około dziesięciokrotnie.

Osoba, która jest zdrowa i której nie imają się sezonowe infekcje, posiada najwięcej „przyjaznych” bakterii np. Lactobacillus acidophilus, które zapobiegają rozwojowi bakterii chorobotwórczych oraz szkodliwych grzybów.

Dodatkowo, przeprowadzone badania na studentach (Langkamp-Henken, B., 2015) dowiodły, że codzienne spożywanie Bifidobacterium bifidum spowodowało większy odsetek zdrowych dni i niższy odsetek uczestników zgłaszających ≥ 1 d przeziębienia/grypy podczas 6-tygodniowego okresu obejmującego czas podawania probiotyku i obejmującego czas egzaminów akademickich (jak wiadomo zwiększających stres organizmu).

Dzienne spożycie B. bifidumB. infantis spowodowało, że mniejszy odsetek uczestników zgłosił przeziębienie w danym dniu w tygodniach 2 i 3 w porównaniu do grupy placebo.

W badaniu tym poziom stresu, płeć, tydzień nauki, godziny snu w tygodniu 0 (start eksperymentu) zostały uwzględnione w modelu badawczym dla obu grup.

Dieta podnosząca odporność

Jeśli często chorujesz, masz wrażenie, że Twój brzuch jest ciągle wzdęty i ciężki oraz masz obniżony nastrój, to może być znak, że powinieneś wzbogacić swoją dietę w wartościowe składniki: błonnik, który jest składnikiem pożywienia bakterii probiotycznych oraz bakterie probiotyczne.

Błonnik przyjmuj w postaci otrębów, kasz, jak najmniej przetworzonych płatków i pieczywa pełnoziarnistego. Możesz też przyjmować go w postaci suplementacji.

Przydadzą się też takie produkty jak kefir, mleko, kiszonki: ogórki i kapusta jako naturalne źródło bakterii probiotycznych.

Sięgaj po owoce: jabłka, śliwki, cytrusy, ale też po ocet balsamiczny.

Nie bój się kupować produktów, które szybko się psują!!! Takie właśnie są bardzo zdrowe, ponieważ są źródłem probiotyków, czyli żywych kultur bakterii jelitowych.

Jeśli produkty mają długą datę ważności do spożycia (np. mleko, jogurt), oznacza to, że nie zawierają korzystnych dla odporności i funkcjonowania jelit bakterii.

Warto wspomóc się także preparatami, które zawierają probiotyki z rodzaju LactobacillusBifidobacterium.

Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki - czym się różnią?

Probiotyki (z gr. pro bios – dla życia) to wyselekcjonowane kultury bakteryjne lub drożdżowe, najczęściej bakterie kwasu mlekowego Lactobacillus.

To one pełnią ważne funkcje w przewodzie pokarmowym: gwarantują prawidłowy skład flory bakteryjnej i wzmacniają odporność.

Prebiotyki stymulują rozwój i zwiększają aktywność prawidłowej flory jelitowej, a co z tym się wiąże wspierają i stymulują układ odpornościowy człowieka.

Należą do nich przede wszystkim Lactobacillus i Bifidobacterium.

Synbiotyk natomiast łączy w sobie działanie obu, ponieważ prebiotyk stanowi pożywienie dla bakterii probiotycznych. Przykład stanowią tu np. oligofruktosacharydy lub innulina.

Probiotyki- przyjmowanie tylko doraźne?

Odbudowywanie flory jelitowej, która korzystnie wpływa na odporność organizmu, nie może być działaniem krótkoterminowym.

Nie możesz przyjmować probiotyków tylko przez kilka dni! Odbudowywanie flory jelitowej trwa minimum pół roku. Najlepiej będzie, jeśli połączysz różne sposoby wzmacniania jelit.

Dobrze jest zmienić dietę, wzbogacając ją o produkty bogate w błonnik oraz fermentujące i jednocześnie przyjmować probiotyki zawierające dużą ilość mikroorganizmów.

Te bakterie nie są szkodliwe i nie wywołują chorób, ale ułatwiają usuwanie zbędnych produktów przemiany materii i toksyn, które zatruwają organizm! Jednocześnie budują odporność, aby organizm sam chronił się przed drobnoustrojami chorobotwórczymi.

Warto też zdać sobie sprawę z tego, jak niszczycielską siłę mają przepisywane nam antybiotyki. One nie wybierają i nie niszczą tylko chorobotwórczych bakterii, ale także te dobroczynne.

W wielu przypadkach antybiotykoterapia jest niezbędna, jednak trzeba pamiętać o przyjmowaniu również leków osłonowych. Niestety bardzo częstym błędem jest przyjmowanie równolegle z dawką antybiotyku, pomijając odpowiedni odstęp czasowy, co szkodliwie wpływa na liczbę korzystnych bakterii.

7 czy 10 dni przyjmowania probiotyków nie odbuduje jednak zniszczonej antybiotykami flory bakteryjnej.

Tutaj, jak już wspomnieliśmy, potrzeba nawet 6 miesięcy, aby organizm wrócił do pełnego zdrowia, a przewód pokarmowy został skolonizowany tylko dobroczynnymi bakteriami wspomagającymi funkcjonowanie całego organizmu.

Literatura:

Reid Gregor, Jass Jana, Sebulsky Tom, McCormick John K. Potential uses of probiotics in clinical practice. Clin Microbiol Rev. 2003;16(4):658–672

Aurelia P., Capursob L., Castellazzic A.M., Clericid M., Giovanninie M., Morellif L., Polig A., Pregliascoh F., Salvinii F., Zuccottil G.V. Probiotics and health: an evidence-based review. Pharmacol Res. 2011;63:366–376.

Langkamp-Henken, B., Rowe, C., Ford, A., Christman, M., Nieves, C., Khouri, L., Dahl, W. (2015). Bifidobacterium bifidum R0071 results in a greater proportion of healthy days and a lower percentage of academically stressed students reporting a day of cold/flu: A randomised, double-blind, placebo-controlled study. British Journal of Nutrition, 113(3), 426-434.

Smits, H.H.; Engering, A.; van der Kleij, D.; de Jong, E.C.; Schipper, K.; van Capel, T.M.; Zaat, B.A.; Yazdanbakhsh, M.; Wierenga, E.A.; van Kooyk, Y.; et al. Selective probiotic bacteria induce IL-10-producing regulatory T cells in vitro by modulating dendritic cell function through dendritic cell-specific intercellular adhesion molecule 3-grabbing nonintegrin. J. Allergy Clin. Immunol. 2005115, 1260–1267.

Loguercio, C.; Federico, A.; Tuccillo, C.; Terracciano, F.; D’Auria, M.V.; De Simone, C.; Del Vecchio Blanco, C. Beneficial effects of a probiotic VSL#3 on parameters of liver dysfunction in chronic liver diseases. J. Clin. Gastroenterol. 200539, 540–543.

Bruunsgaard, H.; Galbo, H.; Halkjaer-Kristensen, J.; Johansen, T.L.; MacLean, D.A.; Pedersen, B.K. Exercise-induced increase in serum interleukin-6 in humans is related to muscle damage. J. Physiol. 1997499, 833–841.

Pozostajac na tej stronie akceptujesz pliki cookies. więcej informacji

Używamy plików cookies aby zapewnić jak najlepszą obsługę strony. Jeśli pozostaniesz na tej stronie nie zmieniając ustawień w swojej przeglądarce albo klikniesz"akceptuj", zgadzasz się na ich stosowanie. Więcej informacji znajdziesz w polityce prywatności.

Zgoda